Kom kyk net

Elke weeksdag kom die manne van De Rust bymekaar by Ray’s coffee shop, ‘n katspoeg voor jy uit die dorp uit ry. Hulle drink hulle koffie en gesels. My ma glimlag en sê hulle skinder meer as die vrouens op die dorp. Oom Berry boer met skape en beeste maar my pa sê hy moet eintlik nie boer nie, hy’t nie vee nie, hy’t troeteldiere want elke skaap en bees het ‘n naam. Oom Berry is sommer vir die hele dag omgekrap as die slagpale sy diere kom haal. Hy sê hy kan dit nie oor sy hart kry om hulle self te loop vat nie.

Woensdagaand kon ons kies tussen wildspastei of prawnkerrie op in die straat by Nicky en Soon. Hulle het ‘n restaurant wat net ontbyt en middagetes bedien – behalwe op Woensdae. Daar is ‘n groot haan voor die plek en as hulle oop is, word ‘n lap oor die haan se stert gegooi. Nicky en Soon is eksentriek. Met die intrapslag is Leah gefassineerd want Nicky dra ‘n “top hat” en sy grys hare hang oor sy skouers. Ons smul en ek en Monique spits ons ore om al die mooi gesegtes en woorde van die mense hier te onthou. “My kombi is in, hy kry nuwe sitte,” vertel die oud-onderwyseres by die tafel langs ons vir my ma’le. Sy karwei elke oggend amper 40 kleutertjies na haar kleuterskooltjie toe. Sy doen dit verniet. Sy het die skooltjie begin omdat soveel van die kinders hier nie skool gereed is nie.

Gister het ons ‘n 9.5km-staptog aangedurf en het ons deur ‘n vallei na De Rust gekoekeloer. Ons het op Oom Pieter se plaas gaan stap. Dit het by tye gevoel of ons deur ‘n alwynoerwoud stap. Hy is die vierde generasie Schoeman wat hier boer en die hoofstraat is na een van sy voorsate benoem. Vorige keer het ek en Philip ook twee volstruis-femurbene by hom gekry. Dit gaan ons voordeurhandvatsels eersdaags wees.

My ma en pa se gastehuis, House Martin, voel soos ‘n ou herehuis maar nes die Venters kan, voel jy tuis. Dit is in 1885 gebou en nie te lank gelede het ‘n tannie in haar 90’s hier kom kuier. Sy het vertel hoedat sy in die huis, saam haar 11 sibbe gebly het. Haar pa was die skoolhoof op die dorp. Nou is dit die mooiste gastehuis. Dis die klein goed wat ek sien gaste na gek is – die croissants, vars vrugte, scones, koffie, tee en liefde wat my ma vir ontbyt bedien. Die stories wat my pa vertel, die eerlikheidskroeg waar geen drank ooit verdwyn sonder dat gaste betaal nie, die moerkoffie en tuisgebakte koekies in die kamers. Geen wonder hulle het ‘n 9.3 rating op booking.com nie. Mense wat hier oorbly wil bloot nie ry nie.

Hier is mense wat net hierdie gebied ken want hulle en hul ouers het hier groot geword. Daar is mense wat inkommers is en wat in ‘n ‘vorige lewe ‘n A8 gery het’ en besluit het om hier te kom asemskep en nog nooit weer terug getrek het nie. Hier is mense wat die wêreld plat gereis het, vir 25 jaar in die VSA gewoon het maar almal kry ‘n plekkie hier met die Swartberge wat hulle toegooi in sy skadu. Selfs die vierde generasie boere verwelkom jou met ope arms want “jy wiet, mens se kop moet nie klein word nie. Mens het inkommers nodig”. So het een boer my vertel toe ons tussen die hange van Meiringspoort gaan braai het.

Ek het nog nie eens oor Meiringspoort, die Klaarstroomhotel, Kangogrotte ens geskryf nie. ‘n Dag in die kontrei is gans te min. Kom kyk. Kom stap. Kom gesels. Jy sal nie net welkom wees nie, jy sal nooit wil ry nie. Kom net julle

 

.

 

 

Die Klein Karoo – ek is verlief

IMG_20170809_112357 (1)Ek haal dieper asem. In….uit….in my kop maal nog van statsbekommernisse, moets, moenies, “wat as”.

In…uit… die fynbos lê ryg om ons. Ek wil gaan stap. Stap tot waar die sneeu so dik gelê het nou die maand. Waar die bergwater poel onder die Swartberge se skadu. Waar die aarde geskroei is deur brande maar waar die groenerigheid nou weer deur die grond breek. Ek wil stap en die verlore woorde van my mense inasem. “Nooi, ek’t jou koffer af gepak”. Ek luister na die stilte en die gewoel in my raak rustiger. “Ek kry gou die band in die waenhuis”. My taal klink lewendig en soos huis op die mense van die Klein Karoo se tong. ‘n Boer vertel my van skape skeer, eers moet ek mooi luister want ek sukkel om elke woord te hoor.

dav

Nou, nou is ek verlief. Ek is verlief op die Klein Karro. Ek moet bieg, ek moet bieg. Ek wil ‘n fynbosblommekrans maak en later met ‘n fles koffie op die naat van my rug die heelal bewonder.

In…uit…. ek wil na die sonbesies luister. In….uit…. ek wil ‘n sinkdakhuisie hier beset. In…uit…. Ek is verlief, ek’s verlief ek moet bieg, ek moet bieg.

 

Is ek net ma?

18670893_10213366787583922_1056948573450528868_nEk is nou al ‘n jaar en ‘n half ‘n ma. (Ek tel nie die tyd wat ek swanger was nie want dit het toe nog te onwerklik gevoel.) Ek onthou die eerste keer toe hulle die glibberige lyfie op my borskas neergelê het. Dit het toe steeds onwerklik gevoel. Ek was dankbaar Leah was hier na 41 weke van chill in my pens. Tog het ek nie, soos baie ander ma’s dit beskryf, ‘n onmiddelike oorweldigende liefde vir die klein lyfie gevoel nie. Sy was vir my mooi en ek wou haar beskerm.  Vir die eerste paar weke was dit vir my genoeg.

As ‘n ma voel mens jy moet sê “ek was verlief toe ek haar vir die eerste keer sien” of “ek het nog nooit sulke liefde geken nie”. Vir sommige ma’s is dit so. Ek het gewonder of daar iets fout is omdat ek nie gevoel het “ek het haar meer lief as enige een op aarde nie”. Ek is dan al vir meer as 10 jaar lief vir een man…ek het haar nie meer lief as vir hom nie, het ek gedink. Met tyd het my liefde vir Leah gegroei. Dit is vandag ‘n Witstinkhoutboom wat bo die woud blaarkombers toring en dit voel of hy al vir jare wortelgeskiet het in ons lewe.

Ek glo vas Leah moet nie die belangrikste persoon in my en Philip se lewens wees nie. Ons is eerste getroudes en dan ouers. Dit is soms moeilik tussen etes, doeke ruil en taai handjies afvee maar ek dink soveel van vandag se huweliksprobleme is omdat vrouens (baie keer) die kinders bo hulle man kies.

Kom ek wys jou egter die kaarte in my hand. Ek is (amper) 28 jaar oud en ek voel soos net ‘n ma. Ek het al in vertrekke in geloop en Leah word gesoen en gegroet en mense kyk verby my of ek word voorgestel as “Leah se ma”. (I kid you bleeeeeep not)

Soms wil ek nie dink aan wat Leah vanaand vir aandete gaan eet of hoe gebalanseerd dit is nie. Soms wil ek nie aan slaaptyd, drinktyd en speeltyd dink  nie. Ek wil die hele dag by ‘n koffiewinkel sit met ‘n goeie boek in die hand. Ek wil saam my man te veel wyn drink by ‘n klein restaurant wat ons ontdek het. Ek wil ‘n bad vat sonder dat klein handjies na my ledemate onder die water gryp of (erger nog) my skoene langs die bad in die water gooi. Ek wil onbepland lewe, iets wat byna onmoontlik is met ‘n baba. Dit word darem nou beter soos sy groter word. Ons sleep haar orals saam.

Ek kyk nou die dag vir myself in die spieël. Dit is ‘n uitrusting wat ek voor ek ‘n ma geword het ook gedra het. Ek het toe sexy gelyk, onthou ek. Nou lyk ek soos ‘n ma. Hoe het dit gebeur? Daar’s dae wat dit heerlik is om as Ma bekend te staan want ek geniet regtig om ‘n ma te wees. Ek het nog nooit tussen al die slapelose nagte, tepels wat bloei of poefdoeke gedink “die is nie vir my nie of ek kan dit nie doen nie”. Dit is ‘n avontuur en alhoewel dit uit baie raaiwerk bestaan, raai ons gelukkig nog meeste van die tyd reg. Ek wil ‘n groot gesin hê. Tog wil ek soms net as vrou, geliefde en vriendin bekend staan.

Ek is trots op my rol as ma. Ek dink ek doen dit goed (ek sê mos ons raai baie reg) maar daar is ‘n gedeelte van myself wat ek verloor het. Soms wil ek die selfsugtige Carla wees wat ‘n duur rok koop want hy’s mooi of haar hele salaris op ‘n reis oorsee spandeer. Ek mis haar. Ek mis haar spontaniteit.

Die naweek hou Philip my vas en fluister in my oor “Jis jy’s hot”. Ek lag uit my maag en dank my sterre vir ‘n man wat steeds die spontane Carla sien. Al voel dit of “MA” op my lapel vasgespelt is, hoef ek nie te kies nie. Ek is meer is net ‘ma’. In die woorde van Antjie Krog. “ek is. ek is…die Here hoor my….’n vry fokken vrou”.

Imke Geldenhuys: ‘n storie wat ek sal onthou

Presies ‘n jaar gelede het ek voor ‘n jong ma gesit. Sy snikkend met ‘n tissue in haar hand vasgeklem. En ek wat met ‘n kamera oor my skouer na die gesin se storie luister.

Februarie 2016 is ‘n groot-oog krulkop dogtertjie van Tzaneen, Imke Geldenhuys met Neuroblastoom-kanker gediagnoseer. Die mooie meisie het vyf maande later al 10 rondtes chemo ontvang. Toe ek 19 Julie 2016 met Iliona, haar ma praat was die kanker reeds ver gevorder maar hulle het hoop gehad. In SA het sy net ‘n 20% kans om oorlewing gehad en die gesin het geskarrel om 10 miljoen rand in te samel vir behandeling oorsee.

Van heinde en ver het die storie mense se harte geraak en Suid-Afrikaners het miljoene by gedra vir Imke om VSA toe te gaan vir behandeling. In Desember 2016 het ek ‘n oproep gekry om dankie te se. Sy is op pad. Die storie wat ek vir eNuus oor Imke gedoen het, het haar op almal se radar geplaas en sy was op pad Amerika toe na talle mense hulle beursies oop gemaak het. Ek het saam met haar tannie aan die anderkant van die telefoonlyn gehuil en gehoop dat ek ‘n storie met ‘n goeie einde gaan kan vertel.

Twee dae gelede is Imke in haar pappa se arms, weer op SA-bodem, oorlede. Kanker het haar vier jarige lyfie uit geteer en sy het net 11kg geweeg toe sy dood is. My 18 maande dogtertjie weeg nou 12kg. Sy was in konstante pyn en het morfien gekry. Sy wou nie eet nie.

Tydens my sewe jaar van stories vertel het ek gereeld die tipe stories vertel maar die Geldenhuyse se storie het regtig ‘n impak op my gemaak. Dalk is dit die liefde, geloof en positiwiteit wat hulle uitstraal of omdat ek vir die eerste keer werklik myself in ‘n ma se skoene, die ma se skoene, kon sit – ek was nou mos self een. Ek dink nie ek het al ooit so hard vir iemand gebid wat ek nog nooit ontmoet het soos vir Imke nie.

Waarom sulke goed met die onskuldigstes in ons samelewing gebeur sal ek nooit verstaan tydens my reis op aarde nie. Ek bid en hoop dat Darius, Ilona en hulle tweeling dogtertjies vorentoe sal kyk. Dat die Vader hulle harte sal vashou en dat hulle die mooi van die klein tinktinkie, Imke sal onthou.

Rus sag en mag jou hemel vol al jou gunstelinge wees xxx

Camino vrugte – kort storie

camino stap

In die albergue in Pompelona is die eerste keer wat hy haar gesien het. Sy het op haar rug gelê en saggies gesnork. Die res van die albergue was stil, almal het gaan aandete soek. Hy het homself tuis gemaak op die onderste bed, ’n meter langs hare en in sy dagboek probeer skryf. “Vandag was ‘n lang dag…my voete…” maar verder kon hy nie dink nie. Hy het na haar rugsak gestaar. Dit lyk asof meeste van haar besittings nie binne-in die sak is nie. Die rugsak het strikke, badges, ‘n paar stukke lap en self oranje kouse wat aan dit vas gemaak is. Haar loopstok het allerlei simbole op graveer.

Hy kyk na sy eie rugsak, die lyk nog nuut na net 4dae se stap. Die Camino de Santaigo is seker nie haar eerste pelgrimstog nie. Hy het besluit om eerder looppale te vat as ’n hout loopstok. Sy vrou het hom gewaarsku so ’n stok kan jou hande gaar maak as jy aanhoudend met hom stap.“Dink aan die splinters, Johan”. Hy het egter sy eie kop gevolg – wou ‘n ware pelgrim wees. Soos diegene wat in die 8ste eeu die staptog van 920km vanaf die rand van Frankryk tot op die uithoeke van Spanje aangedurf het.

Die vrou lyk meer na ’n pelgrim as ek, dink hy.

Haar dik blonde hare het stukkies vlegsel in met klein klokkies wat tingel elke keer as sy diep asemhaal. Sy oë begin afdwaal na waar ’n tand, ‘n sleutel en ’n vredesteken om haar nek hang. “Oor wat is sy passievol? Is dit robbe, dolfyne, kinders, die armes of vroueregte. Of al die bogenoemdes en meer? Iemand soos die het baie passies”, besluit hy. Die enigste plain ding aan haar is die swart t-hemp wat sy dra. Hy sien sy het vandag met sandale geloop. Sandale en sokkies. ‘n Regte pelgrim. Hy wonder waarom sy die Camino stap… Sy moet ‘n antropoloog wees, dink hy. “Sy studeer kulture en eeue ou tradisies,” skryf hy in sy reisdagboek. In sy geestesoog sien hy haar staan tussen die piramides in Egipte, meegevoer deur die geheime wat in hul maage skuil. Hy sien haar om ‘n vuur sit waar swart vroue se naak borste swaar hang en hulle armbande die vlamme reflekteer. Hy sou raai dat sy ook van hul kralewerk om haar nek hang en dalk self haar klere sal laat waai om werklik een te word met die mense.

Hy kyk na haar gesig, donker wenkbroue wat wild groei. Dit herinner hom aan die knapsekêrels wat as kind aan elke moontlike kledingstuk vasgeklou het wanneer hy saans by die plaashuis se kombuistafel gaan sit het na ‘n lang dag van duiwe skiet. Sy is nie meer jonk nie. Hy skat haar so 40. Met ’n skok besef hy dis dieselfde ouderdom as sy vrou.

Hy sien haar swart t-hemp klou om haar borste en kyk vinnig weg. Hy probeer sien of sy ’n troupand aan het maar haar hand is onder haar kop ingevou. “Hoekom wil jy dit weet”, berispe hy homself sag. Tog kan hy nie ophou kyk na haar nie. Alles aan haar is misterieus, hy wil langs haar lê en ruik hoe sy ruik, met die klokkies in haar hare speel, gedigte skryf (“God wat gat aan met my”), filosofeer oor die lewe en hoor waar sy al orals gewandel het. Sy is sekerlik ‘n kampvegter vir iets, sy mediteer daagliks, sy het al met talle mans seks gehad, sy kan ’n instrument speel en in haar lag ruik jy koffie en sigarette. Hy is seker daarvan. In sy kop hoor hy gesprekke wat hul nog gaan hê. Hy onderdruk die gevoel om haar nou dadelik wakker te maak want in sy gedagtes ken hy haar al.

Hy het opgestaan en gaan aandete soek by een van die talle klein tapas restourante. Toe hy terugkom het sy nie meer gelê en slaap nie. Hy het aan die slaap geraak en eers weer wakker geword die volgende oggend toe die ander pelgrims soos miere begin rondskarrel het. Hy het probeer loer waar sy is maar haar matras was leeg en haar rugsak weg. Later daai dag het hy met ’n tandarts van Holland gesels en gevra of hy die vrou met die klokkies in haar hare ken. “Ja, ja ek ken haar natuurlik, ons is vandag 18 jaar getroud. Sy’s my mediese-assistent. Sy loop daar voor”

Dit was lank stil voor hy dapper genoeg was om te vra “van wat hou sy?”. “Ag, jy weet. Die gewone goed; brei, tuinmaak en kinders grootmaak. Jou vrou?.”

“Jy weet; tuinmaak, kinders grootmaak en van my…”

Sewe jaar terug het ek die eerste keer ‘n lyk gesien…

Capture
 

‘n Stootwaentjie buite ‘n landroshof waar ‘n vrou en haar boyfriend op aanklag van poging tot moord van ‘n 3 jarige gestaan het

 

Ek was as groentjie aangestel by Beeld se gemeenskapskoerant. Ek weet nie of die vrou vermoor was nie maar hulle het haar lyk in die Apiesrivier gekry. Die lyf was geswel en ek onthou hoe ek daarna gekyk het en gedink het dit lyk ‘fake’. Ek het daarna net nog twee keer lyke gesien. Tog was dit nooit lyke wat my ontstel het nie.

Ek was ‘n paar keer op moordtonele en dit het soms dae daarna nog by my gespook. Ek was nie regtig ontsteld nie. Ek het soms tonele probeer analiseer maar ek het meer gewonder wat die slagoffers anders kon doen. “As die oom net sy geweer in sy hand gehad het i.p.v nog op sy heup het hy moontlik een maker gewond en die ander sou dan moontlik weg hol” of “Jis ek moet onthou dat ek, as ek ooit in so ‘n situasie is, nie kyk wie in die huis is nie maar dadelik hulp ontbied en skree ek het ‘n geweer (al het ek nie)”.

Die spoke wat by my bly is as ek met slagoffers se familie moes praat. Slagoffers wat weens geweld of nalatigheid oorlede is. Ek onthou een spesifieke plaasaanval naby Bela-Bela. ‘n Jong gesin is aangeval en die pa is meer as 10 keer met ‘n mes gesteek. Die ma het haar twee kleuters beskerm en gesmeek. Ek kan nie die gesin se name onthou nie, ek dink dis besonderhede wat ek gekies het om te vergeet. Ek kan net onthou dat die 3 jarige kleuter vir die rowers gevra het “Wat het julle met my pappa gemaak?”.

Die publiek het soms die wanpersepsie dat joernalsite mense in die omstandighede lastig val of forseer om te praat. Ek het altyd mense se wense gerespekteer maar vir hulle verduidelik dat met byna 16 000 moorde ‘n jaar in Suid-Afrika kan die moord van hulle geliefde uitgelig word. Hulle storie kan vertel word. Mense wil praat. Mense wil hulle storie vertel en dit was een van die grootste geskenke as iemand hulle storie bloot voor my voete neergele het. Ek is geleer om professioneel te wees in die omstandighede maar soms het ek saam met families gehuil. Soms was ek saam woedend. Maar meeste van die keer het ek my eie emosies gesluk en eers later my hart uitgestort teenoor my man en my ma.

Dit is die stories wat ek nie mis nie. Dit is die stories wat my as ongepoetsde ouer meer versigtig en soms ook meer paranois maak. Stories van ouers wat hulle babas teen mure gooi, in kook water druk, chillies in dogtertjies se vagina’s in forseer…ek het naderhand gekies om nie oor daai stories verslag te doen nie. Vir my eie ‘sanity’ het ek hulle vermy. Daar was een hofsaak van ‘n ma en haar boyfriend wat ‘n twee jarige dogtertjie mishandel het. Die baba het ‘n gekraakde skedel en breinskade gekry. Die twee het in die hofbanke gesit en snik soos hulle huil. Ek wou hulle spoeg.

1
 

In Diepsloot waar ‘n vyf jarige vermis is

 

Ek het nie gereeld oor geweld verslag gedoen nie. Vele van my kollegas het. Tydens Oscar Pistorius se verhoor het ons grappe vertel om van die spanning ontslae te raak. Dit was weke en weke aan een van moordtonele, Riva se lyk en Oscar se hartverskeurende gesnik in die hof. Dit was die dag wat hulle Riva se wonde bespreek het. Dit was teetyd en die hof was vol plaaslike- en internasionale joernaliste wat naarstigtelik gesit en tik het om die oggend se gebeurte daar buite te kry. “So guys why did Oscar have a cricket bat?” vra ek in ‘n poging om bietjie lig van die saak te maak. Almal le ‘n eier oor waarom hy ‘n kolf gehad het. (Onthou dis wat hy gebruik het om die deur mee af te breek). “No, to protect his stumps” se ek so ewe. En daar sit Oscar se sussie so skuins voor my en hoor my grappie. Ek het gewens die aarde sluk my in. Ek het onverskoning gevra. Nie vir die grappie nie maar dat sy dit gehoor het en dat dit haar hart nog seerder gemaak het. Dis een van die oomblikke wat ek nou nog oor bloos.

Ek wonder soms of die ontstellende stories wat ek gedoen het my gekwes het. Dit moes sekerlik? Of het dit my net help vorm? Maak dit van my ‘n beter of ‘n swakker mens? Ek weet nie, ek weet wel dat ek bly is dit nie mee my verantwoordelik is om die tipe stories te vertel nie.

Is ‘n regverdige Suid-Afrika realisties?

 

Is ‘n regverdige Suid-Afrika realisties?

Suid-Afrika staan vandag nog bekend as die land wat rasse apartheid in wetgewing vasgelê het en die letsels is onmiskenbaar. Die buiteland ken die woord “apartheid” en dit word natuurlik aan ons land gekoppel maar is ‘n regverdige bestel realisties in ‘n land wat steeds in sommige aspekte in die verlede lewe? Ons geskiedenis vertel van verskeie mags twiste. Van die Boere-oorlog deur tot by die verset teen apartheid was daar konflik a.g.v die soeke na mag en vryheid. Ons het al ‘n ver pad gestap maar is dit genoeg? Is ‘n regverdige, onrassistiese beleid in Suid-Afrika realisties? Ek sal kyk na die erfenisjare wat bewys dat Suid-Afrika nooit waarlik regverdig sal kan wees a.g.v ons gesindheid, dat dit in baie aspekte ‘n ideologie en onrealisties. Dit spyt my om so ‘n stelling te maak en ek weet dit is kontroversieël in baie opsigte. Ek is egter nie vooroordeelend of enigsins negatief nie. Lees, en besluit self of demokrasie werklik moontlik is in ons land. Die feit is, “a wrong does not make a right” en daarom vind ons tot vandag nog die gevolge van ons vorige wetgewing.

Die oorsprong van apartheid kan eintlik terug gevoer word na 1562 toe Van Riebeeck in die Kaap geanker het. Wêreldwyd was dit algemeen aanvaar dat die swart rasse minder gevorderd en dus minderwaardig is aan die blanke. So het dit stadig maar seker gevorder tot in die dertigs toe segregasie in plek gestel was. Swartes was ‘n komoditeit wat vrylik beskikbaar was en wat rykdom vir die blankes beteken het.

Die feit dat swartes nie kon stem behalwe as hul “beskaafd” was het in die 1900’s ‘n mes tussen die blankes en swartes gesteek. Segregasie was die voorloper van apartheid wat ‘n groot invloed op ons land vandag het. Maar onthou baie van die vorige beleide is a.g.v ander internasionale tendense daar gestel. Nes soos die swartes hier teen gediskrimineer is was die indiane in Amerika die slagoffers daar. Teen 1948 toe apartheid in werking gestel is en strenger wette op geskryf is het dit eers waarlik begin om internasionale aandag te trek. Apartheid se wette was streng en dit is van nature so dat as mense onderdruk word of onregverdig behandel word hul in opstand kom, die geskiedenis het ons al talle kere dit bewys.

Beperkende wette soos die paswet en die Groepsgebiedewet van 1950 het veroorsaak dat mense woede begin opgaar het. Ons sien dat die mense gelydelik iets hieraan begin doen het met die Vryheidsmanifes in 1955 asook vele opstande. Onthou, almal doen wat vir hul die beste is. Die Np het geweet hul moet aan bewind bly anders sal hul, as die minderheid, verswelg word deur die ANC, wat die meerderheid verteenwoordig.

Tydens die referendum in 1992 was die land chaoties. Dis nodig om te onthou mense se vasgestelde idees verander nie sommer maklik nie. Veral in ‘n land soos Suid-Afrika wat ongelooflik divers is, is dit onmoontlik om almal gelukkig te hou. As ons kyk na al die eerste wêreld lande het hul een ding in gemeen, amper al die mense glo min of meer dieselfde, praat dieselfde taal en het paralelle waardes. Op plekke waar dit nie die geval is nie is daar altyd interne konflik in Suid-Afrika is dit ook die geval. Tog is ek trots om te sê ons hanteer dit goed.

Dit is baie ingewikkeld om in ‘n diverse land soos ons sin wette op te stel wat alle kulture en mense eer en respekteer. Dit is moeilik vir die een kultuurgroep om die ander te verstaan en die onkunde vang ons vas en hou ons vandag nog as gevangenisse aan. Kotastelsels vandag word ingestel om die swartes op alle terreine te bevorder maar in dieselfde asem word geleenthede dan van ander kulture soos die blankes en selfs die indiërs af weg geneem. Die feit is “a wrong does not make a rigth” en daar gaan nie vandag teen die blankes op getree kan word nie want meeste van hul was in elk geval nie die oortreders nie. Tog gebeur dit.

Alhoewel ons een van die mees gevorderde grondwette in die wêreld het word daar op vele gronde streeds gediskrimineer. Dit is soos ‘n groot veldbrand. Die een generasie vertel die verhale van die voriges en in ‘n mate oortuig hul daai generasie van al die verkeerd wat teen hul gedoen is. Dan word dinge of op apartheid of op die nuwe regering geblameer. Die enigste uitweg is om op die toekoms te fokus. Geskiedenis kan nie vergeet word nie maar daar kan op oplossing gefokus word maar in ‘n land soos ons sin is dit onmoontlik om alle kulture te verstaan. Ek glo dis idialisties om van ‘n regverdige RSA, nou te praat. Al die 11tale in ons land het 11 verskillende maniere van dinge doen en die ander 10 gaan nie saam stem oor die metode nie. Maar ons kan streef na vrede. Deur mekaar te aanvaar is die enigste uitweg. Ek dink egter nie apartheid het aleenlik veroorsaak dat ons vandag sukkel om mekaar te verstaan nie – dis natuurlik. Ons is divers geskape vir ‘n rede, kom ons aanvaar mekaar net eerder hoe ons is. Ons gaan nooit kan saamstem oor alles nie, aanvaar dit. Daar is ‘n rede hoekom ons die reënboognasie genoem word. ONS IS VERSKILLEND maar saamgesnoer.